ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ο θεσμός της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, ο οποίος δημιουργήθηκε με στόχο να συμβάλει στην προσέγγιση των λαών της, είναι μια κοινοτική δράση για την ανάδειξη της ποικιλομορφίας, των κοινών πτυχών των ευρωπαϊκών πολιτισμών και της αλληλοκατανόησης μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών. Ο εν λόγω θεσμός καθιερώθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Ιούνιο του 1985, ως διακυβερνητική πρωτοβουλία, κατόπιν πρότασης της Μελίνας Μερκούρη. Η χώρα μας έχει ήδη φιλοξενήσει τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης τρεις φορές (Αθήνα 1985, Θεσσαλονίκη 1997 και Πάτρα 2006). Αξίζει επίσης να αναφερθεί, ότι στις ανακηρυχθείσες πόλεις από το 2010 και μετά απονέμεται βραβείο «προς τιμήν της Μελίνας Μερκούρη», ύψους 1.500.000€. Κάθε έτος δύο πόλεις από διαφορετικό κράτος μέλος της Ε.Ε., φέρει τον τίτλο. Ο διαγωνισμός για τη φιλοξενία του τίτλου ξεκινάει έξι έτη νωρίτερα, ώστε οι πόλεις να διαθέτουν επαρκή χρόνο να προετοιμαστούν πριν την έναρξη του έτους εορτασμού. Η Ελλάδα θα φιλοξενήσει τον θεσμό το 2021, μαζί με τη Ρουμανία και μία πόλη από τις υποψήφιες ή δυνάμει υποψήφιες προς ένταξη στην Ε.Ε χώρες, η οποία θα γνωστοποιηθεί το 2017.

ΡΟΔΟΣ - ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ 2021

ΠΟΡΕΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑΣ

Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί και η πρωτεύουσα των Δωδεκανήσων. Παρά την αναφορά σε δώδεκα νησιά, στην πραγματικότητα το συγκεκριμένο αρχιπέλαγος αποτελείται από 18 κατοικημένα νησιά και πλήθος νησίδων. Τα Δωδεκάνησα έχουν πληθυσμό που ξεπερνάει τους 190.000 κατοίκους και καλύπτει μια περιοχή περισσότερων από 2.500 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Κάθε νησί έχει τη δικιά του πολιτιστική ταυτότητα και προσφέρει μοναδική έμπνευση για καλλιτεχνική έκφραση.

Το σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων αποτελεί ένα πλούσιο και πολύμορφο μωσαϊκό προς εξερεύνηση. Είναι η πρώτη φορά που ένα νησιωτικό σύμπλεγμα, όπως η Ρόδος και τα Δωδεκάνησα, είναι υποψήφιο για τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Κατά τη διάρκεια της φάσης προεπιλογής, η υποψηφιότητας Ρόδος – Δωδεκάνησα παρουσιάστηκε, μαζί με άλλες δεκατρείς ελληνικές πόλεις, ενώπιον δωδεκαμελούς επιτροπής διεθνών εμπειρογνωμόνων στις 25 Φεβρουαρίου 2016.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης της υποψηφιότητας, μία ανεξάρτητη ομάδα δούλεψε μαζί με τις κοινωνίες των νησιών για να διαμορφώσει τους βασικούς άξονες της υποψηφιότητας και του καλλιτεχνικού προγράμματος. Στην περίπτωση που η Ρόδος κερδίσει τον τίτλο, και οι δεκατρείς υποψήφιες πόλεις είναι προσκεκλημένες να συμμετάσχουν στο πολιτιστικό πρόγραμμα Ρόδος – Δωδεκάνησα 2021.

Η κεντρική ιδέα της υποψηφιότητας Ρόδος – Δωδεκάνησα 2021, με τίτλο “ Ταξίδι στο Φως”, βασίζεται σε 3 άξονες:

→Στη διαμόρφωση ενός ελκυστικού τόπου για δημιουργικούς ανθρώπους

→Στην ενθάρρυνση ουσιώδους διαπολιτισμικού διαλόγου ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή

→Στη διερεύνηση δυνατοτήτων βιώσιμης ανάπτυξης σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές

Η απόφαση της επιτροπής την 26η Φεβρουαρίου έθεσε την υποψηφιότητα Ρόδος – Δωδεκάνησα 2021 στη λίστα προεπιλογής (shortlist) για την φάση της τελικής επιλογής μαζί με την Ελευσίνα και την Καλαμάτα. Η δεύτερη και τελευταία παρουσίαση θα λάβει χώρα στις 11 Νοεμβρίου 2016.

Κατά τη διάρκεια της δεύτερης φάσης της υποψηφιότητας, η Ρόδος πήρε την πρωτοβουλία της πρότασης και προετοιμασίας μιας τροπολογίας στο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης, η οποία επιτρέπει στις 3 τρεις υποψήφιες πόλεις να εφαρμόσουν τα ειδικά κριτήρια επιλεξιμότητας της δράσης της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Η τροπολογία υπερψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο την 7η Ιουνίου 2016. 

Ακολούθως το Δημοτικό Συμβούλιο, με την απόφαση 539/2016, ενέκρινε τη σύσταση νομικού προσώπου ειδικού σκοπού, με τη μορφή Ανώνυμης Εταιρίας (ΑΕ) και υπό το διακριτικό τίτλο «Ρόδος 2021», για να αναλάβει συνολικά τη διαδικασία υποψηφιότητας σύμφωνα με την απόφαση 445/2014/ΕΕ (16/4/2014) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Ανώνυμη Εταιρία μπορεί να χρηματοδοτηθεί από το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Η διάρκειά της, για τη νικήτρια πόλη, είναι μέχρι 6 χρόνια ώστε να αναλάβει όλες τις απαιτήσεις υλοποίησης του προγράμματος της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Η εταιρία «Ρόδος 2021» μπορεί να χρηματοδοτηθεί τόσο από το δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα. Η διάρκειά της είναι εξαετής για την πόλη που θα φέρει τον τίτλο, προκειμένου να είναι ο φορέας που θα υλοποιήσει όλες τις διαστάσεις του προγράμματος της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης.

Η «Ρόδος 2021» αναμένεται να λειτουργήσει υπό ιδιαίτερα στενές προθεσμίες μέχρι την υποβολή του δεύτερου φακέλου υποψηφιότητα στο Υπουργείο Πολιτισμού στις 5 Οκτωβρίου 2016. Ο νέος φάκελος υποψηφιότητας περιέχει μια λεπτομερή παρουσίαση όλων των ιδεών, δράσεων, υποδομών, στρατηγικών, προϋπολογισμών και διοικητικών ρυθμίσεων που παρήγαγε η υποψηφιότητα Ρόδος – Δωδεκάνησα για την κατάκτηση του τίτλου της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης.